Jump to content

Leaderboard


Popular Content

Showing content with the highest reputation since 29/04/2015 in all areas

  1. 3 points
    En antaŭa numero de Esperanto en Skotlando mi uzis la vorton “kabeiĝis”, sen klarigi al la legantoj kion ĝi signifas. Amiko retpoŝtis al mi kaj plendis: “se vi uzas vortojn kiel kabeiĝi, mi kabeiĝos”. Mi pardonpetas al nia amiko pro mia uzo de tiu vorto senaverte, kaj por tiuj kiuj ne estas familiaraj kun Kabe, kaj la verboj “kabei” aŭ “kabeiĝi” kreitaj “honore” al li, mi volas skizi ĉi tie la atingaĵojn de Kabe, kaj laŭ mia eblo, la originon de la vortoj, kiuj aludas al lia ŝajne subita forlaso de la Esperanto-movado en 1911, kaj signifas do “fari kiel Kabe”. Kazimierz Bein (1872-1959) Kazimierz Bein (lia pseŭdonimo, Kabe, venis de la komencaj literoj de liaj nomoj) naskiĝis en 1872 en la urbeto Sierzno apud Lodz en la nuna Pollando, tiam parto de la carisma Rusa Imperio. Lia patro Aleksander en 1863 partoprenis la malsukcesan Januaran Insurekcion por la sendependiĝo de Pollando. Kazimierz kiel studento en 1891 ankaŭ aktivis en la kontraŭcarisma movado. Pro sia konspirado, la juna Bein, same kiel lia patro, estis arestita, kaj kiel puno estis ekzilita al Civinsk, apud Ekaterinburg en Ruslando mem, kien ankaŭ ekziliĝis la patro Aleksander preskaŭ 30 jarojn antaŭe. (Kazimierz Bein denove en 1944 estis aktivonta en la Varsovia Insurekcio kontraŭ la nazia armeo.) Post la punrestado, Kazimierz decidis resti en la proksima urbo Kazan’, kaj studi en la universitato tie. Diplomiĝinte pri okulkuracado, li revenis en 1900 al Varsovio kaj ekposedis postenon en la medicina instituto pri tiu fako. En 1903 li esperantistiĝis, sed tio ne estis lia unua sperto pri Esperanto. En 1887, kiel lernejano, li jam aŭdis pri la lingvo, kiam kolego lia aĉetis la unuan lemolibron. Kune, Bein kaj la aliaj knaboj mokis la lingvon, kaj precipe kelkajn sufiksojn kiujn ili trovis maldecaj! Kabe poste diris ke li fakte trovis la versaĵojn en la libro “ĉarmaj”, kaj li eĉ “en sonĝo princinon vidis”! (Aludo al la teksto de unu el la poemoj de Zamenhof, traduko de Heinrich Heine.) Ĉiaokaze li kiel knabo ne plu interesiĝis pri la lingvo. Tamen 16 jarojn poste li ree interesiĝis kaj demandis al si pri kiu estas tiu D-ro Zamenhof, okulisto en Varsovio kiel li, kiu ekis lingvon. Li ricevis de amiko kelke da materialo, kaj post pluraj horoj da studado, li libere komprenis ĉiajn esperantajn tekstojn, sen helpo de vortaro, eĉ. Tiel komenciĝis 7 jaroj da forta kaj sindona laborego por Esperanto. Kabe tradukis literaturaĵojn el pluraj lingvoj kaj verkis kaj faris aliajn kontribuojn al la Esperanto-movado dum eble 4-5 horoj ĉiutage, kaj lia lasta granda verko estis la Vortaro de Esperanto, en kiu unuafoje ĉiu esperanta vorto estis difinita en Esperanto, tiel formiĝanta la bazon por la pli postaj Plena Vortaro kaj Plena Ilustrita Vortaro. Kabe ĉiam estis sia propra persono kun propraj sintenoj kaj ideoj. Kontraŭ la harfendemo kaj pezaj stilaj konsiloj de Louis de Beaufront, la estonta idisto kiu tiam ludis gravan rolon kiel lingva konsilanto en la Esperanto-movado, Kabe instinkte evitis nenecesajn afiksojn kaj kunmetitajn formojn. Pli poste, tia sama sinteno pri “neceso kaj sufiĉo” estos konscie proponata de Rene de Saussure, kaj entuziasme aprobata de la esperantistaro, liberiĝinta post 1907 desub la morta mano de la stila influo de de Beaufront. Bein plejparte ne verkis originalaĵojn, pro sia konvinko ke la lingvo multe pli profitas el la traduklaboro, ĉar per tio la tradukanto ne povas eviti malfacilaĵojn, kaj devas trovi por ili la plej taugan esprimmanieron. Kabe opiniis ke “por havi bonan stilon, nepre estas necese koni minimume tri diversajn lingvojn, al si malparencajn”, kaj ke por la simpleco de sia stilo li dankis al sia rusa instruisto, kiu ne toleris du akcesorajn frazojn sinsekve. Kabe ankaŭ ne ĝoje toleris idiotojn. Laciĝante pri la ĉiama propagandado ke tiu aŭ alia grupo de homoj “devus lemi Esperanton” por solvi la problemojn de la mondo, kiun li aŭdis de personoj kiuj mem ne bone regas Esperanton, li rebatis en 1906 “Esperanton plej necese devas lemi la Esperantistoj mem!” Nuntempe mi supozas, ke tiajn homojn kiujn li kritikis ni hodiaŭ nomus “fluŝaj” (flua + fuŝa = fluŝa), sed finfine Esperanto estas komunikilo, ne konkurso. Perfektemo, jes; eĉ aroganto, foje, jes, absolute; sed ofte ankaŭ honesta realismo; tiaj estis liaj trajtoj. Vortaro de Esperanto: Apogeo de la verkaro de Kabe En 1911, Kazimierz Bein forlasis la E-movadon. Li simple malaperis de la publika okulo. Lia foresto apenaŭ estis menciata en la esperanta gazetaro. En sekvantaj jardekoj lia rezigno, pro manko de informo, akiris enigman karakteron. En poemo de Kalman Kalocsay, estis demandite “Kia mister-malica forto / Vin povis preni de ni rabe?” (“Rimportretoj”, 1931). Li apenaŭ povis scii, car tute mankis detaloj. En la pionira tempo kun la tiamaj grandiozaj esperoj estis nekompreneble, ke iu tiel grava gvidanta personaĵo simple senaverte foriru. Ĝi estis taksata preskaŭ kiel perfido, kaj en la tiama etoso oni simple ne diskutis tiajn aferojn, kaj precipe ne publike. En la verkoj “Historio de la Lingvo Esperanto” (1927) kaj “Vivo de Zamenhof” (1920) de Edmond Privat, la fakto ke Kabe rezignis pri la E- movado simple ne aperas, malgraŭ lia alta rango en la organizo (vicprezidanto de la Lingva Komitato) kaj lia eminento en la lingvo. Pli poste, Marjorie Boulton en sia biografio de Zamenhof (“Zamenhof: Creator of Esperanto”, 1960) mencietas la kontribuon de Bein, sed brosas sub la tapiŝon iajn pravigojn aŭ kialojn rezigni kiel “verŝajne ... privataj”. Do, kial Kabe kabeis? Unu ŝlosilo al pli bona kompreno de la fono malantaŭ tiu evento estas eble trovebla en intervjuo kun li kiun faris en 1931 Jean Forge (pseŭdonimo de la verkisto Jan Fethke). Kabe en 1931 ne bedaŭris sian rezignon. Li diris “Mi ne estas plu Esperantisto ... eĉ mi havas ideojn tute nefavorajn al Esperanto”. Sed pri ĝuste kiuj tiuj nefavoraj ideoj estis, oni devas legi inter la linioj, ĉar Fethke ne volonte enlasas nin en sian konfidencon, montrante la tiaman nervozecon pri ia informo potenciale nefavora al la lingvo. Fethke diras, ke el la duhora diskutado pri lingvaj demandoj, kiu zumis en la oreloj post la intervjuo, li “bedaŭrinde ne povas ... citi”. Kia domaĝo por la nunaj historiistoj! Buŝumetoj tamen eskapas: “Esperanto ne progresas ... ili restas la samaj, kvazaŭ mi forlasus hieraŭ Esperanton; nenio ŝanĝiĝis, ili parolas, paroladas, paroladas ĉiam la samon, ĉiam la samon ... la esperantistoj, jes ili havas multajn mankojn”. Kaj reen al la muelado de la temo de 1906: “antaŭ ĉio, ili ne scias sian lingvon!” Kaj, pli hereze, la sinteno kiun Fethke resumas kiel sekve: “lam venos, li pensas, nova geniulo, kiu kreos la veran solvon de la lingvo-problemo. Esperanto ja ne estas tiu ĉi solvo. Eble ĝi ... venos baldaŭ, eble post 100 jaroj”. Bedaŭrinde mankas detaloj pri ia eventuala pravigo en la vortoj de Kabe mem. Ĉu, laŭ la opinio de Kabe, la lingvo mem kulpas pri la “malprogreso” de Esperanto? Kabe certe iam volis reformi Esperanton. En skizo pri Esperanto-literaturo en 1956, Vlastimil Novobilsky citas el iuj rememoroj de Kabe kies fonto tamen evitis nian esploradon: “Mi venis al la firma konkludo, ke diversaj reformoj estas neeviteblaj en Esperanto kaj mi prezentis miajn proponojn al la Doktoro. Kun miro mi konstatis, ke li ne estas ravita kaj ke li ne volas akcepti ilin. ‘Terura konservativulo’, pensis mi, ‘mine plu diskutos kun li pri la reformoj; baldaŭ li komprenos sian eraron, kaj bedaŭros, ke li ne adoptis pli frue miajn proponojn’.” Novobilsky diras “ĉi tiuj vortoj [de Kabe] estis skribitaj en la jaro 1909”. Do, ĉu Kabe rezignis pri Esperanto pro sia reformemo? Laŭ la artikolo de Novobilsky, tio estas la implico. Miaopinie tio eble ne estis la sola aŭ unua afero en lia menso. En la rememoroj cititaj de Novobilsky, Kabe diras, parolante pri tiu okazaĵo kiam li proponis reformojn al Zamenhof, ke li faris tion “tradukinte du rakontetojn”. Oni povas do supozi ke tiu okazaĵo estis pasinta okazaĵo jam en 1905-6, post liaj tradukoj de “La fundo de l’ mizero” (1904) kaj “La interrompita kanto” (1905), kaj antaŭ “Pola Antologio” (1906). Ne nepre temas do pri aktuala opinio de 1909, do eble reformo ne estis la plej aktuala disputtemo por Kabe kiam li forlasis la movadon en 1911. Dermod Quirke aldone opinias pri la teksto ke “Liaj komentoj en 1909 estis ŝercaj, kaj certe la vortelekto sugestas sinmokon, sed humuro estas ĉiam riska afero en Esperanto”. Novobilsky ankaŭ aludas al eblaj personaj malpaciĝoj kun Grabowski kaj Zakrzewski, kaj tio estis verŝajne parto de la historio. Sed ankaŭ eble malkonsentoj kun Zamenhof, kvankam tiu iomete tabueta sugesto ne estas eksplicite menciita de Fethke en la intervjuo de 1931. Tamen Kabe certe plendis tiam, ke por Zamenhof “la tuta lingvo por li estis nur rimedo ... ĉiam estis grava nur la ideo, tiu lia homaranismo, ĉion alian li toleris, car li devis”. Ŝajnas ke Kabe eble ne dividis la religia-filozofiajn antaŭecojn de Zamenhof, kiuj en 1911 pli kaj pli surfaciĝis en la iomete internen-rigardanta etoso tuj post la Ido-skismo. Kaj Kabe silentis ĉar li ne volis damaĝi la ideon de internacia lingvo. Do, la kialoj de Kabe por la rezigno estis kompleksaj, kaj verŝajne ill enhavis ĉiujn jam menciitajn aspektojn: la reformemo, la malpacienco kun la (liaopinie) malalta intelekta nivelo kaj propagandaj pretendoj, kaj fine malentuziasmo por la persona ideologio de Zamenhof. Kabe fariĝis mistero car ni tiam ne pretis priparoli la malfacilajn temojn kiujn lia rezigno levis. Ni povas bedaŭri la mankon de liaj honestaj konsiloj dum tiu sekvanta grava periodo, sed Kabe ankaŭ volis dediĉi sian vivon al kuracado, kaj ne al Esperanto. Kiu rajtas plendi pri tio? Tamen, la Esperanto-kariero de Kabe havas ankoraŭ unu plian ĉapitron. En 1956, li malkabeis! Kaj la homo kiu revenis al la movado estis eble pli humila. Intertempe, la Esperanto-movado ankaŭ ŝanĝiĝis dum tiuj 45 jaroj de lia memekzilo. Ŝajne plaĉis al Kabe la nova emfazo. Esperanto plenaĝiĝis kaj funkciis. Komenciĝis malaperi la naiva finvenkismo de la fruaj jaroj. Ĝi provizis praktikajn eblecojn por internaciaj amikecaj rilatoj, ege bezonataj dum tiuj jaroj de la malvarma milito. Precipe tian agadon Kabe aprobis kaj kuraĝigis. Bedaŭrinde Kabe ne postvivis sufiĉe longe por vidi la Jubilean UK de 1959 en Varsovio, kiun li ege sopiris ĉeesti. Ĉi-jare estas la 130a datreveno de la naskiĝo de Kabe. Eble li meritas esti pli ol enigmo.
  2. 2 points
    until
    EAB kaj Esperanto-France kunigos siajn naciajn kongreson en unu grandan kunkongreson en Dovro! Detalojn trovu ĉe la kongresa retejo! Gaste prelegos Bertilo Wennergren, membro de la Akademio de Esperanto kaj verkinto de la Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko. Sabaton vespere koncertos Martin Wiese, kiu kunfondis la grupon Persone en 1986 kaj dum la lastaj jaroj havas personan projekton Martin kaj la Talpoj: En la unua vespero prezentos 'kejlion' (Ceilidh, prononcu 'kejli', irlanda aŭ skota popolmuzika dancado kaj rakontado) Jano Carter: Kaj la sekvan tagon Tim Owen gvidos leĝeran kvizon por paroligi vin kun viaj kolegoj: Pliaj prelegoj atendas vin, kiel ankaŭ ekskursoj al Kastelo Dovro al la Blankaj Klifoj kaj eĉ per pramŝipo al Kalezo, kie gvidos vin lokaj esperantistoj! Do, vizitu la kongresan retejon kaj aliĝu!
  3. 2 points
    The names and addresses of early speakers of Esperanto in Aberdeen, with their registration numbers are as follows in the Adresaro de Esperantistoj (collection of addresses of Esperantists) of January 1904 to January 1905 (Series XXV). With the exception of the first named, all of the following are listed in Aberdeen, Anglujo, i.e. England! (Addresses elsewhere in Scotland are correctly assigned to “Skotlando”). The number given is a unique one for each individual. Indeed, early users of the language frequently signed articles with that number alone, knowing that anyone wanting to contact them could easily find their address in the Adresaro. Here are the names of those Aberdeen pioneers of over a century ago: 9930 Hugh G. Ross (M.A.), 8 Thomson Street 10406 Joseph Bisset, Engineer, 14 Roslin Terrace 10407 A. Christen, Bel Air, King’s Gate 10408 David A. Duff, Clerk, 23 Thistle Street 10409 John Durward, Rookseller (sic), 5 Upperkirksgate 10410 Mrs C. Farquharson Kennedy 10411 Walter Laing, Clerk, 30 Union Street 10412 John Macdonald, 216 Union Street 10413 George A. Miller, 18 Mile End Avenue 10414 Won (?) G. Robertson, 27 Wallfield Crescent 10415 S. Rose Donaldson, Advocate, 259 Union Street 10461 George Michie, Craigton Cottage, Peterculter 10462 James Robertson, Craigton Cottage, Culter 10463 George Skinner, 40 Devonshire Road 10464 W.G. Smith, 72 Whitehall Road 10465 George Wallace, 98 Bonnymuir Place 10466 Alexander A. Watt, 84 Leslie Terrace 10475 René de Blanchaud, 160 Midstocket Road 10476 Alda de Blanchaud, Viewbank, Midstocket Road 10477 W. Edmund Bell, 24 St Swithin Street 10478 Mrs W. Bell, 24 St Swithin Street 10479 William Kemp, (? c/o) A. Booth, 48 Elmbank Terrace 10480 Robert Brown, 31 Rubislaw Den South 10481 W. Copeland, 49 Garden Place 10482 Miss R.F. Craigmile, 5 Strawberry Bank 10483 Miss B. Craigmile, 5 Strawberry Bank 10484 E.L. Duncan, 33 Hamilton Place 10485 Miss A.H. Grant, Rowan Cottage, Powis Terrace 10486 S.C. Howard, 67 Beaconsfield Place 10487 Dr A. Dalziel Keith, 53 Desswood Place 10488 George Laing, Cults 10489 A. H. Macandrew, Vinery Lodge, Cults 10490 John Milne, 109 Union Grove 10491 James Milne, 9 North Silver Street 10492 W. Todd Moffatt, 68 Forest Road 10493 J.M. Morrison, Grammar School 10494 Alexander Rodger, 165 Forest Avenue 10495 Mary I. Sheret, 78 Powis Place 10535 G.A. Simpson, 14 Belvidere Street 10536 John Smith, 211 Union Street 10537 Alfred J. Tongh, 33 Street (sic) 11278 F-ino Forrest, Ludgreharn, Longside, Skoptlando 12472 G.M. Mackenzie, 28 Albyn Place 13417 Andew Craig, (apotekisto kaj drogsto) (=apothecary and druggist), 210 Gallowgate According to the inside cover (p.ii) of The British Esperantist magazine for January 1905, an Esperanto Society in Aberdeen had been founded in October 1904. Its Secretary is given as Mr Donaldson S. Rose of 259 Union Street, Aberdeen, and the President is listed as A. Christen Esq. In the list of affiliated groups in 1907 (see The British Esperantist, vol. III, title page) Aberdeen is not listed, either because it had ceased to meet or because it had chosen not to affiliate to the British Esperanto Association. Only in January 1919 does an affiliated Esperanto group appear again in the The British Esperantist for that month. The secretary in that year was Miss Annie, L. Burgess, c/o Mrs Christopher, 30 Mid-Stocket Road. The meeting venue is given as Training Centre, Charlotte Street. The group met on a Friday fortnightly at 8 pm. In 1921 the secretary is given as Miss M. Campbell, 34a Skene Square. In 1923 the Secretary is given as Miss M.D. Thomson, 6 Orchard Lane. The number of Esperanto speakers registered in Aberdeen is disproportionately large compared to Edinburgh and Glasgow. Can anyone account for this sudden outbreak of internationalism in Aberdeen? One can speculste that the appearance of articles about Volapük in two local newspapers in 1888 and 1889 had prepared the ground. Bill Chapman
  4. 2 points
    John Merchant was born in Sheffield in 1872. spent almost all his life there and died in the town in 1936. Re was a practical idealist. John Merchant left school at the age of twelve and through his diligence he rose to become managing director of Adams Polish. A man of tremendous energy and wide interests, he was, at various times, Council number of the YMCA, a member of Sheffield Chamber of Commerce, Chairman of Sheffield Reform Club, Treasurer of Sheffield Wednesday Cricket Club, Chairman of the Yorkshire Esperanto Federation from 1921, and Chairman oi the British Esperanto Association from 1922. From 1928 to 1931 he held office in the international body for the promotion of Esperanto. He was not just a committee man. As a creative writer, he possessed a lively and simple style. He wrote two slim books in Esperanto: ‘Tri Angloj Alilande', about the adventures of three innocent Englishmen travelling abroad, and 'Kompatinda Klem‘ , an amusing story which was published in 1931. These original works can still be found on eBay from time to time. He also wrote ‘Jozefo Rhodes kaj la fruaj tagoj de Esperanto en Anglujo’, a good introduction to the early history of the language in the United Kingdom (1923). Merchant found tine to be a sportsman, playing both cricket and football. He was also a contributor to Sheffield and other newspapers, particularly on sporting topics. Some press cuttings and typescripts of his journalistic work can be consulted at Sheffield Library. It was in 1903 that John Merchant learned Esperanto - by means of a textbook in French. He is listed as Esperantist number 8290 in Dr Zamenhof‘s listing of adepts of the new tongue. It is strange to see his address (43 Cliffe Field Road, Meersbrook) nestling close to addresses in Yokohama, Moscow, Monte Carlo and Prague! He became e tireless traveller, giving talks on the planned language all over the country and contributing thoughtful pieces to a score of Esperanto journals all over the world. John Merchant‘s contribution to the Progress of Esperanto was marked by his diligence and energy. He worked unstintingly for Esperanto in his beloved home-town and on the world stage. Bill Chapman
  5. 2 points
    Esperanto-Tago en Sheffield Okazos Esperanto-Tago en Sheffield je mardo la 23a de oktobro. Nia kunvenejo estos 200 Degrees Coffee Shop, 25 Division St, Sheffield S1 4GE. Nia ĉeesto estos parto de merkatumigo fare de la entrepreno. Ili proponas al ni senpagan kunvenejon kaj senpagan lunĉon kaj kafon. Ni ekkunvenos je 11.30 atm, kaj ni restos ĝis proksime 16.00. La invito venas de la entrepreno kiu posedas la novan kafejon. Ili volis fari kiel faris Esperanto-aǔtoro Jacob David Applebaum antaǔ jardekoj, nome okazigi Esperanto-kunvenon en la iama librovendejo. En la kafejo aperos konstante ĉe la muroj kelkaj aludoj al Esperanto kaj Applebaum, sed ni ne atendas tro! Okazos prelego pri Jakob Applebaum, kaj diskutrondoj kaj ludoj kaj oni prezentos tute novan lernolibron por anglalingvanoj. Ĉar lokoj estas limigitaj, bonvolu konfirmi vian ĉeeston per retpoŝto al patbillchapman@gmail.com Bonvolu anonci ĉu vi estas vegetarano. Esperanto Day in Sheffield There will be an Esperanto Day in Sheffield on Tuesday October 23. Our meeting place will be 200 Degrees Coffee Shop, 25 Division St, Sheffield S1 4GE. Our presence will be part of the company's marketing activities. They are offering us a free venue and a free lunch and coffee. We will meet at 11.30 am, and we will carry on up to 4 pm. The invitation comes from the company which owns the new cafe. They wanted to do what Esperanto author Jacob David Applebaum did for decades, namely to hold a Esperanto meeting in his former bookstore. In the cafe there will be a few references to Esperanto and Applebaum as part of the décor. There will be a talk about Jakob Applebaum, and discussions and games in Esperanto, and there will be a presention of a completely new textbook for English speakers. Because places are limited, please confirm your presence via email to patbillchapman@gmail.com Please let us know if you are a vegetarian.
  6. 2 points
  7. 2 points
  8. 1 point
    Ne gravas kian Tim vi havos.. vi multe lernos kaj multe amuzos vin ĉiaokaze. 🙂
  9. 1 point
  10. 1 point
    The names and addresses of eight early speakers of Esperanto in Birkenhead are found scattered throughout the Adresaro de Esperantistoj (directory of Esperantists) between 1889 and 1908. The following are listed in Anglujo, i.e. England. Here are the names of those Birkenhead pioneers of over a century ago: 1889: C. K. Fletcher, 138 Oxton Road, Birkenhead. An. 1889: B. G. Geoghegan, 25 Balls R-d, Birkenhead, An. 1889: R. Geoghegan, 14 Prince's Terrace, Claughton, Birkenhead, An. 1905: F-ino (=Miss) Kate Craven, 13, Reedville, Birkenhead, Anglujo 1905: P. W. Hawkes, 93, Park road South, Birkenhead, Anglujo 1906: Ransford Joseph Fer, 134, Peel Street, Tranmere, Birkenhead, Anglujo 1908: F-ino (=Miss) E. E. Hodson, 21, Pearson Rd., Birkenhead, Anglujo 1908: Jom Griffiths , 77 Claughton Rd., Birkenhead Anglujo Not much is known to me about many of those listed, although some are to be found in post office directories. Ransford Joseph Fer was born in about 1880, and was a clerk for an oil merchant in 1911. Listed with him, and presumably recruited by him, is Richard Geoghegan’s mother B.G. (Bessie Gertrude) Geoghegan of Birkenhead. Richard Henry Geoghegan (1866 –1943) was born and brought up in Birkenhead. The Dictionary of Irish Biography suggests that he was also known as ‘Harry’. The English Wikipedia tells us that “In the Unua Adresaro, the earliest directory of supporters of Esperanto, Richard Geoghegan appears as number 264.” It goes on to call him, under a photo, “first Esperantist in the English-speaking world”. The Esperanto Vikipedio makes a more cautious claim, calling him “ŝajne la unua angle parolanta esperantisto” (apparently the first English-speaking Esperantist). The booklet called, in full, Adresaro de la personoj kiuj ellernis la Lingvon « Esperanto », serio 1, 1889, does indeed list the first thousand learners, but it does not ascribe numbers to them, nor is there any indication that these names are listed in order of registration; indeed they are in alphabetical order. Giving his new address in Tacoma, Washington seven years later, Geoghegan gives himself the number 264 - see “Novaj Esperantistoj” Serio XVI, 1896, but numbers were not published for the first thousand. Richard Geoghegan suffered a fall at home as a small child, as a result of which he was crippled for life, walking with difficulty and often with the help of crutches or a cane. From an early age he displayed extraordinarily great abilities, especially in the learning of languages – perhaps as a compensation for his inability to be physically active. Despite his education being disrupted by medical treatment – we know from the 1881 Census that on census night he was at the Sanatorium for Children in North Meols, Lancashire – around the age of 17, he became interested in oriental writing systems and entered the University of Oxford, in January 1884, to study Chinese. There he showed himself to be an outstanding student, twice receiving scholarship awards, but he did not obtain a degree because at Oxford, there was no degree in Chinese until 1936. In the autumn of 1887, when the language Esperanto had just appeared, according to Richardson (Shamrocks on the Tanana, 2009) it was not Geoghegan himself but his friend Walter J. Crawhill, who read about the new international language and immediately wrote to Dr L.L. Zamenhof in Latin. Geoghegan was able to use the German edition of the Unua Libro (First Book) which Zamenhof sent. Having learned the language from this booklet, a while later Geoghegan received from Zamenhof the first copies of the same booklet in an English translation by a Warsaw enthusiast. Geoghegan warned Zamenhof that this translation was a poor one, probably not by a native speaker, and it would bring Esperanto into disrepute in the English-speaking world. As a result, Zamenhof asked Geoghegan to produce a more suitable translation himself, which he did. The original faulty translation was withdrawn, and in 1889 Geoghegan's version was published, tasking the place of the earlier version. This modest booklet had an impact in the English-speaking world, making Zamenhof’s new language accessible by people who had no previous background in language learning. Although Richard Geoghegan presented himself as an Irishman, and his father was an Irish Protestant, his mother was certainly English, and he was born in Birkenhead, lived briefly in Kent and went to secondary school in Pudsey, near Leeds, then to Oxford University. In this respect Geoghegan’s life paralleled that of Saunders Lewis (1893 - 1985), born John Saunders Lewis in nearby Wallasey. After an English education, Lewis went on to be a Welsh poet, dramatist, historian, literary critic, and a prominent Welsh nationalist and a founder of the Welsh National Party (later known as Plaid Cymru). The Geoghegans (Gertrude with sons Richard and John, known as Jack, and two daughters), emigrated from Liverpool to Washington State, USA in April 1891, settling in Eastsound. Here, while working as a secretary / stenographer, Geoghegan became a founder of and a leading light in the Washington State Philological Society. It was in North America in the 1890s that Geoghegan spoke Esperanto for the first time. Until then the language had been a written one only for him. The first person he spoke to in the language was a German called Wilhelm Trompeter. Geoghegan moved to Alaska to act as Stenographer to an ambitious lawyer and politician, and it was here that he died on October 27, 1943. He had married a woman of black or of mixed-race descent in secret in 1916. This son of Birkenhead remains virtually unknown today, but he was a man who overcame a handicap to make a useful contribution to linguistics, and to Esperanto in particular. Bill Chapman
  11. 1 point
    La nomoj kaj adresoj de fruaj parolantoj de esperanto en Aberdeen, kun iliaj registraj numeroj aperas kiel ĉi-sekve en la Adresaro de Esperantistoj Kun la escepto de la unua nomita kaj 11278, ĉiu listiĝas en «Aberdeen, Anglujo»! (Adresoj aliloke en Skotlando estas ĝuste asignitaj al "Skotlando"). La numero donita estis unika por ĉiu individuo. Efektive, fruaj uzantoj de la lingvo ofte subskribis artikolojn per nur tiu numero, sciante ke kiu ajn deziranta kontakti ilin povus facile trovi la adreson en la Adresaro. Jen la listo : 9930 Hugh G. Ross (M.A.), 8 Thomson Street 10406 Joseph Bisset, Engineer, 14 Roslin Terrace 10407 A. Christen, Bel Air, King’s Gate 10408 David A. Duff, Clerk, 23 Thistle Street 10409 John Durward, Rookseller (tiel!), 5 Upperkirksgate 10410 Mrs C. Farquharson Kennedy 10411 Walter Laing, Clerk, 30 Union Street 10412 John Macdonald, 216 Union Street 10413 George A. Miller, 18 Mile End Avenue 10414 Won (?) G. Robertson, 27 Wallfield Crescent 10415 S. Rose Donaldson, Advocate, 259 Union Street 10461 George Michie, Craigton Cottage, Peterculter 10462 James Robertson, Craigton Cottage, Culter 10463 George Skinner, 40 Devonshire Road 10464 W.G. Smith, 72 Whitehall Road 10465 George Wallace, 98 Bonnymuir Place 10466 Alexander A. Watt, 84 Leslie Terrace 10475 René de Blanchaud, 160 Midstocket Road 10476 Alda de Blanchaud, Viewbank, Midstocket Road 10477 W. Edmund Bell, 24 St Swithin Street 10478 Mrs W. Bell, 24 St Swithin Street 10479 William Kemp, (? c/o) A. Booth, 48 Elmbank Terrace 10480 Robert Brown, 31 Rubislaw Den South 10481 W. Copeland, 49 Garden Place 10482 Miss R.F. Craigmile, 5 Strawberry Bank 10483 Miss B. Craigmile, 5 Strawberry Bank 10484 E.L. Duncan, 33 Hamilton Place 10485 Miss A.H. Grant, Rowan Cottage, Powis Terrace 10486 S.C. Howard, 67 Beaconsfield Place 10487 Dr A. Dalziel Keith, 53 Desswood Place 10488 George Laing, Cults 10489 A. H. Macandrew, Vinery Lodge, Cults 10490 John Milne, 109 Union Grove 10491 James Milne, 9 North Silver Street 10492 W. Todd Moffatt, 68 Forest Road 10493 J.M. Morrison, Grammar School 10494 Alexander Rodger, 165 Forest Avenue 10495 Mary I. Sheret, 78 Powis Place 10535 G.A. Simpson, 14 Belvidere Street 10536 John Smith, 211 Union Street 10537 Alfred J. Tongh, 33 Street (tiel!) 11278 F-ino Forrest, Ludgreharn, Longside, Skotlando 12472 G.M. Mackenzie, 28 Albyn Place 13417 Andew Craig, apotekisto kaj drogisto, 210 Gallowgate Laŭ la interna kovrilo (p.ii) de la revuo The British Esperantist por januaro 1905, Esperanto Societo en Aberdeen estis fondita en oktobro 1904. Ĝia secretario tiam estas S-ro Donaldson S. Rose de 259 Union Street, Aberdeen, kaj la prezidanto aperas kiel A. Christen. En la listo de filiiĝintaj grupoj en 1907 (vidu The British Esperantist,, vol. III, titola paĝo) Aberdeen ne estas enlistigita, aŭ ĉar ĝia societo ĉesis renkontiĝi aŭ ĉar ĝi elektis ne filiiĝi al Brita Esperantista Asocio. Nur en januaro 1919 filiiĝinta Esperanta grupon aperas denove en The British Esperantist, por tiu monato. La sekretario en tiu jaro estis f-ino Annie L. Burgess, p/a s-ino Christopher, 30 Mid-Stocket Road. La kunvenejo estis Trejna Centro, Charlotte Street. La grupo kunvenis vendrede duonmonate je la 8a vespere. En 1921 kiel sekretario rolis f-ino M. Campbell, 34 Skene Square. En 1923 la Sekretario estis f-ino M.D. Thomson, 6 Orchard Lane. La nombro da esperanto-uzantoj en Aberdeen en tiuj fruaj jaroj estas proporcie tre granda kompare kun Edinburgo kaj Glasgovo. Ĉu iu povas klarigi pri tiu subita ekapero de internaciismo en Aberdeen? Certe aperis artkoloj pri la volapuka en lokaj ĵurnaloj dum 188 kaj 1889. Eble tiu ekapero de la volapka pretigis la terenon. Lastatempe mi trovis en Lingvo Internacia, majo 1905 (p. 212) tekston kiu meritas represon senŝanĝe: En Aberdeen aperis nova gazeto esperantista, aŭ pli ĝuste rondiranta maŝinskribajo, eldonata en formo de eleganta kajereto « neostile » presita; ĝia titolo estas La Norda Stelo. La desegnaĵo de la kovrilo montras esperantan stelon brilantan en mallurna ĉielo super la Aberdeen’a urbo prezentata per la urbestreja turo; la kajero entenas diversajn literaturajn tradukojn de Ia grupanoj kaj lokajn sciigojn. Sinturni al la sekretario de la grupo, S-ro D. S. Rose, 259 Union Street, Aberdeen, Skotlando. Por montri, kiel rapide disvastiĝas nia ideo en tiu regiono, ni jene presas eltirajon el letero de D-ro CHRISTEN, la fondinto de la grupo en Aberdeen : « En junio 1904, mi trovis, tralegante broŝureton de D-ro JAVAL, Entre Aveugles, aludon pri Esperanto, dank’ al kiu la aŭtoro povis korespondadi internacie pli facile ol per aliaj de li konataj lingvoj. Mi tre interesiĝis pri tio ĉi kaj tuj venigis kelkajn librojn pri la nova lingvo. En julio ka] aŭgusto, mi ne havis tempon okupi min pri ĝi, sed nur mi povis ricevi kelkajn informojn pri la nuna disvasteco de la lingvo dum vojaĝo, kiun mi faris Parizon. En tiu momento, mi alestis internacian kongreson en Annecy kaj tie mi devis traduki diversajn paroladojn ! Tio ĉi tute konfirmis min en mia intenco ellerni la helpan lingvon, kaj fine en septembro mi povis malfermi miajn esperantajn librojn. La 10-an de decembro mi publikigis unu unuan leteron en la plej gravaj ĉi-tieaj gazetoj ; mi ricevis kelkajn respondojn. La 13-an, mi presigis duan leteron kaj alvokis al kunveno. En tiun ĉi venis pli ol 600 personoj kaj la duono el ili devis returnen iri pro manko da spaco en la halo. La morgaŭan tagon, la ĉefa loka gazeto petis de mi du artikolojn pri la demando ; mi malfermis du senpagajn kursojn, kie enskribiĝis 125 kaj 83 lernantoj. Multaj personoj eklernis Ia lingvon private, la libro- vendistoj ne povis sufiĉi la postulojn. » Al tiu ĉi letero, skribita en oktobro lasta, ni povas nur aldoni, ke la propagando senĉese alportis novajn kaj pli belajn rezultatojn. S-ro Höveler, kiu vizitis nian redakcion antaŭ kelkaj tagoj, diris al ni, ke nun la Aberdeen’a grupo esperantista kalkulas pli ol 500 membrojn, kaj ekster ĝi estas ankaŭ multaj esperantistoj en la regiono. (fino de la citaĵo) Klare la personeco de D-ro Christen ludis gravan rolon en la komenco, sed nek li nek Aberdeen ricevas mencion en La Enciklopedio, eldonita en 1933-35. Mi demandas min ĉu postvivis tiu bulteno La Norda Stelo. Laǔ mia sperto tiaj eldonaĵoj, tiom valoraj por nia historio, rare restas facile troveblaj. Mi scivolas kio okazis al Esperanto en Aberdeen post 1923. Ĉu la grupo daŭre kunvenis? Ĉu protokoloj restas en ekzisto? Ĉu aperis raportoj en lokaj revuo post 1904? Ĉu iuj el tiuj entuziasmuloj havis eblecon paroli Esperanton kun homoj de aliaj landoj? Bill Chapman
  12. 1 point
    I thought you might be interested in this https://www.flickr.com/photos/rtbcomp/44961963685/in/dateposted/ https://www.flickr.com/photos/rtbcomp/45867771251/in/dateposted/ It's a postcard I bought for the view of Whalley Road and when it arrived I found a message from an E Roberts on the back, written in Esperanto, to a friend in Dijon. Please feel free to download if you like. I assume E Roberts is the Edwin Roberts referred to elsewhere in this thread, and did he live on Tremellen St in Accrington in 1911? Kind regards, Roger
  13. 1 point
    Dankon al Ed pro la tre interesa raporto pri la Kabea mistero!
  14. 1 point
  15. 1 point
  16. 1 point
  17. 1 point
  18. 1 point
  19. 1 point
  20. 1 point
  21. 1 point
  22. 1 point
  23. 1 point
  24. 1 point
  25. 1 point
×

Important Information

We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue. By using this site, you agree to our Terms of Use. Please familiarise yourself with our Guidelines for posting and consult our Privacy Policy to ensure that you're happy with how we use your information.